خانه » نشریه » شماره: یک

عطر در معارف اسلامی

+100%-

20130326120250_153017~1 عطر،عطر زدن، استفاده و بکارگیری بوی خوش در فرهنگ و معارف اسلامی از اهمیت بسزایی برخوردار است و از سنت پیامبر اعظم (ص) میباشد احادیث و فرمایشات بسیاری در این خصوص از حضرت محمد (ص) و امامان معصوم وجود دارد که نشان دهنده اهمیت آن میباشد.

نظافت و زینت از جمله مواردی است که پیامبر اعظم (ص) برای آن اهمّیت و ارزش بسیاری قائل بودند. ایشان هم خود از بوی خوش به طور مداوم استفاده می‌کردند و هم به امّت خود سفارش اکید می نمودند. ایشان عطر را بسیار دوست داشتند و اگر عطری به ایشان تعارف می‌شد، خود را با آن معطّر می‌ساختند. همانطور که اشاره شد در این باره احادیث فراوان به ما رسیده که در برخی به حکمت و دلیل آن نیز اشاره شده است، از جمله استفاده از بوی خوش، عقل را کامل می‌کند؛ به وی صورت زیبایی می‌بخشد؛ در نشاط و شادابی روح و اخلاق و خویشتن‌داری و صبر تأثیرگذار است.همچنین آمده است: بوی خوش قلب را جلا می‌دهد و محکم می‌کند . در تصمیم‌گیری‌های مهم، اراده را قوی و نیرومند می‌نماید. بوی خوش و عطر، جزئی از نظافت و پاکیزگی است. در احادیث وارد شده که در هیچ چیز اسراف جایز نیست، ولی برای هزینه بوی خوش، هر قدر هم که زیاد باشد اسراف نیست.(۱) پیامبر فرموده : «بوی خوش قلب را تقویت می کند و بر نیروی جنسی می افزاید». (۲) در «کافی» از امام صادق (ع) روایت شده که فرمود: «رسول خدا (ص) بیش از آن مقداری که برای خوراک خرج می‌کرد، به عطر پول می‌داد». در کتاب «مکارم» روایت شده که رسول خدا (ص) به حضرت علی (ع) فرمود: «یا علی! بر تو باد که هر جمعه خود را خوشبو کنی؛ زیرا که آن از سنّت من است و تا زمانی که بوی آن از تو استشمام شود، برایت حسنه می‌نویسند.» در کتاب «عروس» تألیف جعفر بن احمد، از رسول خدا (ص) روایت شده که فرمود: «دوستم جبرئیل به من گفت: یک روز در میان خود را معطّر ساز و روزهای جمعه حتماً این کار ترک نشود.»

در زمان حیات پیامبر، همه می دانستند پیامبر از هر چه بگذرد از عطر نمی گذرد. دوستان و نزدیکانش وقتی از سفر برمیگشتند برای ایشان عطر         می آوردند. از هر کوچه ای رد می شدند انگار بهار از آن عبور کرده بود. در و دیوار بوی گل میداد. شمیم عطر ایشان زودتر از خود ایشان همه را از آمدنشان با خبر می کرد.

عطرهای طبیعی مانند عطر گل محمدی و مانند آن با فرهنگ دینی ما تناسب بیشتری دارد , عطرهایی که در روایات آمده و مورد استفاده و سفارش معصومین بوده، عطرهای طبیعی است. این عطرها عبارتند از: مشک که از نافه نوعی آهویی خاص گرفته می شود, عنبر که در شکم یک نوع ماهی با همین نام وجود دارد. نوع اصیل این دو قسم عطر، امروزه کمیاب است, زعفران، گلاب، خلوق، که عطری ترکیبی بوده و زعفران یکی از اجزای آن است، غالیه، که عطری مرکب از مشک، عنبر، عود و روغن بوده است .

از آداب استفاده از عطر، زدن آن به شارب یعنی موی روی لب است. عطر زدن در اول صبح , هنگام نماز، هنگام رفتن به مسجد ودر روز جمعه مستحب است. اهدای آن به دیگران نیز مستحب است .(۳)

همانطور که پیشتر اشاره شد در این باره احادیث فراوان به ما رسیده که در ادامه ۱۵ حدیث دیگر که نشان دهنده اهمیت عطر و عطر زدن در اسلام میباشد آمده است:

- حدیث (۱) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :

اَلطّیبُ یَشُدُّ القَلبَ؛

بوى خوش قلب را تقویت مى کند.(۴)

- حدیث (۲) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :

إِنَّ خیارَ عِبادِ اللّه  الموفونَ المُطَیِّبونَ؛

بهترین بندگان خدا کسانى هستند که به وعده وفا کنند و بوى خوش بکار برند.(۵)

- حدیث (۳) امام صادق علیه السلام :

صَلاةُ مُتَطَیِّبٍ أَفضَلُ مِن سَبعینَ صَلاةً بِغَیرِ طیبٍ؛

یک نماز با عطر بهتر از هفتاد نماز بدون عطر است.(۶)

- حدیث (۴) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :

ما طابَت رائِحَةُ عَبدٍ إِلاّ زادَ عَقلُهُ؛

هیچ کس خوشبو نگردید مگر این که بر عقلش افزوده شد.(۷)

- حدیث (۵) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :

ثَلاثٌ حَقٌّ عَلى کُلِّ مُسلِمٍ: اَلغُسلُ یَومَ الجُمُعَةِ وَالسِّواکُ وَ الطّیبُ؛

سه چیز است که بر هر مسلمانى لازم است: غسل جمعه، مسواک زدن و استعمال بوى خوش.(۸)

- حدیث (۶) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :

خَمسٌ مِن سُنَنِ المُرسَلینَ: اَلحَیاءُ وَالحِلمُ وَالحِجامَةُ وَالسِّواکُ وَالتَّعَطُّرُ؛

پنج چیز از سنت پیغمبران است: حیا، حلم، حجامت، مسواک و عطرزدن.(۹)

- حدیث (۷) امام کاظم علیه السلام :

لایَنبَغى لِلرَّجُلِ أَن یَدَعَ الطّیبَ فى کُلِّ یَومٍ فَإن لَم یَقدِر عَلَیهِ فَیَومٌ وَیَومٌ لا، فَإِن لَم یَقدِر فَفى کُلِّ جُمُعَةٍ وَلایَدَع؛
شایسته است که مرد هر روز از عطر استفاده کند، اگر هر روز نتوانست، یک روز در میان عطر زند و چنانچه این هم مقدورش نبود جمعه ها را ترک نکند.(۱۰)

- حدیث (۸) امام صادق علیه السلام :

جاءَتِ امرَأَةٌ إِلى رَسولِ اللّه  صلى الله علیه و آله فَقالَت: یا رَسولَ اللّه  ما حَقُّ الزَّوجِ عَلَى المَرأَةِ؟ قالَ: … وَعَلَیها أَن تَطَیَّبَ بِأَطیَبِ طیبِها؛

زنى نزد پیامبر صلى الله علیه و آله آمد و عرض کرد: یا رسول اللّه ، حق مرد بر زن چیست؟ حضرت پس از برشماری حقوق بسیار فرمودند: و اینکه خود را براى او بیاراید و با بهترین عطرها خوشبو کند.(۱۱)

- حدیث (۹) امام باقر علیه السلام :

ـ فى أَحکامِ النِّساءِ ـ لایَجوزُ لَها أَن تَتَطَیَّبَ إِذا خَرَجَت مِن بَیتِها؛

جایز نیست زن با بوى خوش از خانه بیرون برود.(۱۲)

(البته در اینجا باید متذکر شویم هماهنگونه که استعمال عطر برای مردان ثواب دارد برای زنان نیز ثواب دارد، فقط نباید نامحرم، بوی عطر زنان را استشمام کند.)

- حدیث (۱۰) امام علی علیه السلام :

الطّیبُ نَشرةٌ، وَ العَسَلُ نَشرةٌ، وَ الرُّکوبُ نَشرةٌ، وَ النَّظَرُ إلی الخُضرَةِ نَشرةٌ.

عطر، عسل، سواری و نگاه به سبزه ،شادی آفرین هستند.(۱۳)

- حدیث (۱۱)پیغمبر خدا(ص) فرمودند:

بهترین عطر و خوشبوکننده مشک است.(۱۴)

- حدیث (۱۲) پیغمبر خدا(ص) فرمودند:
گلاب، آب صورت «زیبایی» را زیاد می­کند و تنگدستی را از میان می­برد.(۱۵)
- حدیث (۱۳) امام صادق(ع) فرمودند:
استعمال عطر از سنت­های پیغمبران است.(۱۶)
- حدیث (۱۴) حضرت ابوالحسن امام رضا(ع) فرمودند:
استعمال عطر از اخلاق پیامبران است.(۱۷)
- حدیث (۱۵) پیغمبر خدا(ص) فرمودند:
هر که برای خدای تعالی خود را معطر و خوشبو سازد در روز قیامت بوی او از بوی مشک خالص پاکیزه­تر و خوشبوتر باشد.(۱۸)

 

منابع و ماخذ:

۱-آثار الصادقین، صادق احسان‌بخش، ج ۱۲، ص ۱۰۶٫

۲- وسائل الشیعه، ج۲، ص۱۴۳، شماره حدیث ۱۷۵۲؛ مستدرک الوسائل، ج۱، ص۴۱۹، حدیث ۱۰۴۶

۳- وسائل الشیعه ج ۲ ص۱۴۱-۱۵۶ کافی ج۶ ص۵۱۴ بحار ج۷۳ ص ۱۴۰

۴- کافى، ج۶، ص۵۱۰، ح۶

۵- نهج الفصاحه، ح۸۵۰

۶- کافى، ج۶، ص۵۱۱، ح۷

۷- مستدرک الوسائل، ج۱، ص۴۱۸، ح۱۰۴۴

۸- نهج الفصاحه، ح۱۲۵۶

۹- نهج الفصاحه، ح۱۴۶۳

۱۰- کافى، ج۶، ص۵۱۰، ح۴

۱۱- کافى، ج۵، ص۵۰۸، ح۷

۱۲- بحارالأنوار، ج۱۰۳، ص۲۵۵، ح ۱

۱۳- بحار الانوار ج ۶۶ ص ۲۹۱ ح ۳

۱۴-کنزالعمال ج ۶ ص ۶۷۲

۱۵- بحار ج ۷۳ ص ۱۴۴

۱۶-فروع کافی ج ۶ ص ۵۱۰

۱۷-فروع کافی ج ۶ ص ۵۱۰

۱۸- محجه­البیضاء ج ۸ ص ۱۰۵

۱۹-www.aviny.com

20- www.zarihegomshode.blogfa.com